{"id":49955,"date":"2019-01-26T14:18:29","date_gmt":"2019-01-26T12:18:29","guid":{"rendered":"https:\/\/osr.org\/?p=49955\/"},"modified":"2019-01-26T14:18:29","modified_gmt":"2019-01-26T12:18:29","slug":"yildizlar-ve-astronomik-beklentiler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osr.org\/tr\/blog\/astronomi\/yildizlar-ve-astronomik-beklentiler\/","title":{"rendered":"Y\u0131ld\u0131zlar ve astronomik beklentiler"},"content":{"rendered":"
Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l pek \u00e7ok d\u0131\u015f gezegen ke\u015ffedildi. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 ara\u00e7lar taraf\u0131ndan do\u011frudan g\u00f6zlemlenirken baz\u0131lar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ise farkl\u0131 sistemler kullan\u0131larak tespit edildi. Bu ke\u015fiflerin baz\u0131lar\u0131 \u00f6zel yap\u0131lar\u0131 veya tarihi \u00f6nemleri nedeniyle daha \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n
2018 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk enteresan tespiti, Barnard\u2019\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde ger\u00e7ekle\u015ftirildi. D\u00fcnya\u2019ya en yak\u0131n y\u0131ld\u0131zlar aras\u0131nda yer alan bu kozmik kom\u015fumuzun y\u00f6r\u00fcngesindeki devasa kar topuna benzeyen donmu\u015f gezegenin k\u00fctlesi, bizim gezegenimizin 3.2 kat\u0131. Ad\u0131 ise Barnard\u2019s Star b olarak belirlenen bu gezegenin bir y\u0131l\u0131 233 D\u00fcnya g\u00fcn\u00fc s\u00fcr\u00fcyor. Gezegenin y\u00fczey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n -170 derece oldu\u011fu tahmin ediliyor.<\/p>\n
Avrupa G\u00fcney G\u00f6zlemevi ESO\u2019ya ait \u00c7ok B\u00fcy\u00fck Teleskop (VLT) adl\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck teleskop, bir bebek gezegeni olu\u015fma evresinde g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeyi ba\u015fard\u0131. Hen\u00fcz 5,4 milyon y\u0131l gibi astronomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a gen\u00e7 bir ya\u015fa sahip olan PDS 70 adl\u0131 y\u0131ld\u0131z\u0131n etraf\u0131nda olu\u015fumunu s\u00fcrd\u00fcren bu gezegen, bir gaz devi olacak. Hali haz\u0131rda J\u00fcpiter\u2019in 3 kat\u0131 boyuta ula\u015fm\u0131\u015f olan bu gezegen, olu\u015fum a\u015famas\u0131ndaki karma\u015fa sebebiyle 1800 derece s\u0131cakl\u0131\u011fa sahip. D\u00fcnya ile aras\u0131nda 370 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 olan gezegen, belki de \u015fu anda olu\u015fumunu tamamlam\u0131\u015ft\u0131r ancak bizim g\u00f6rmemiz i\u00e7in daha zaman var.<\/p>\n
NASA\u2019n\u0131n Kepler arac\u0131n\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden d\u0131\u015f gezegen avc\u0131l\u0131\u011f\u0131na devam eden TESS\u2019in ilk av\u0131, y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nmekte oldu\u011fu y\u0131ld\u0131z\u0131n \u0131s\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden buharla\u015f\u0131p kaybolmakta olan bir s\u00fcper-D\u00fcnya. Buharla\u015fmakta olan gezegenin ad\u0131 ise Pi Mensae c ve D\u00fcnya ile aras\u0131ndaki mesafesi 59,5 milyon \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 kadar. Asl\u0131nda Pi Mensae y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n etraf\u0131nda bulunan ilk gezegen, J\u00fcpiter\u2019in 10 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki Pi Mensae b idi ancak o gezegenin y\u00f6r\u00fcngesi, gezegeni buharla\u015fmaktan koruyor. Pi Mensae c ise y\u0131ld\u0131z\u0131ndan, D\u00fcnya-G\u00fcne\u015f aras\u0131 mesafenin sadece on binde yedisi kadar uzak. Bu nedenle de yo\u011fun \u0131s\u0131 ve radyasyona maruz kalarak buharla\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Ay ile J\u00fcpiter aras\u0131nda kalan alan kadar bir alanda k\u00fcmelenmi\u015f 2,000 kadar gezegen ke\u015ffedildi. Bir galaksinin arkas\u0131nda kalm\u0131\u015f olan ba\u015fka bir Kuasar\u2019dan al\u0131nan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerde ilk kez Samanyolu\u2019nun d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda bir gezegenin kefedilmi\u015f olmas\u0131 da \u00f6nemli.<\/p>\n
40 Eridani a, Star Trek serisinin ikonik karakteri Spock\u2019un gezegeni Vulcan\u2019a en \u00e7ok benzeyen gezegen. D\u00fcnya’dan 16 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 mesafede bulunan bu gezegen, G\u00fcne\u015f’ten biraz daha k\u00fc\u00e7\u00fck ve onunla hemen hemen ayn\u0131 ya\u015ftaki bir g\u00f6k cismi. Bu y\u0131ld\u0131z sistemini, iki tane daha y\u0131ld\u0131zla payla\u015f\u0131yor. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc y\u0131ld\u0131z sisteminde ya\u015f\u0131yor olsayd\u0131k, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00fc\u00e7 G\u00fcne\u015f\u2019imiz olurdu.<\/p>\n
D\u0131\u015f gezegen ke\u015fifleri aras\u0131na al\u0131p almamakta karars\u0131z kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ke\u015fif, Kepler-1625 b adl\u0131 bir g\u00f6k cisminin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Bu cisim, ba\u015fka bir gezegenin etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyor olsa da uydu olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 devam ediyor. Etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc gezegen J\u00fcpiter kadar olan bu gezegen\/uydunun kendisi de Nept\u00fcn boyutunda.
\nNormalde bir uydu, etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc gezegene yak\u0131n olur ve k\u00fctlesi de gezegen k\u00fctlesinin %1,5\u2019inden azd\u0131r. Bu devasa uydu ise di\u011fer gezegenden 3 milyon kilometre mesafede hareket ediyor. Bu mesafe, Ay ile D\u00fcnya aras\u0131ndaki mesafenin tam 8 kat\u0131 ve bu uydu, muhtemelen bir gaz devi. Di\u011fer gezegen y\u00fczeyinden gece g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne baksayd\u0131k, Ay\u2019\u0131n iki kat\u0131 boyutlarda bir uydu g\u00f6r\u00fcrd\u00fck.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l pek \u00e7ok d\u0131\u015f gezegen ke\u015ffedildi. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 ara\u00e7lar taraf\u0131ndan do\u011frudan g\u00f6zlemlenirken baz\u0131lar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ise farkl\u0131 sistemler kullan\u0131larak tespit edildi. Bu ke\u015fiflerin baz\u0131lar\u0131 \u00f6zel yap\u0131lar\u0131 veya tarihi \u00f6nemleri nedeniyle daha \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. Devasa kartopunu bulduk ve y\u0131ld\u0131zlara yak\u0131nla\u015ft\u0131k 2018 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk enteresan tespiti, Barnard\u2019\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde ger\u00e7ekle\u015ftirildi. D\u00fcnya\u2019ya en yak\u0131n y\u0131ld\u0131zlar aras\u0131nda yer alan bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[506],"tags":[],"class_list":["post-49955","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-astronomi"],"acf":[],"yoast_head":"\n