D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fam olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusu, eski \u00e7a\u011flardan beri insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131 kurcalam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuyla 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda astronom Percival Lowell’in Mars’ta kanallar tespit etti\u011fi iddias\u0131, K\u0131z\u0131l Gezegen’de hayat oldu\u011funa dair i\u015faret olarak alg\u0131lanm\u0131\u015f, ciddi tat\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Ancak daha sonra Mars’a uydular\u0131m\u0131z\u0131n gitmesinden sonra bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn optik bir yan\u0131lsama oldu\u011fu, Mars’ta ak\u0131ll\u0131 ya\u015fam olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Tabii G\u00fcne\u015f Sistemi’ndeki b\u00fct\u00fcn gezegenlerin foto\u011fraflar\u0131 gelip ak\u0131ll\u0131 hayat izleri g\u00f6r\u00fclemeyince, ak\u0131ll\u0131 hayat aray\u0131\u015f\u0131 G\u00fcne\u015f Sistemi’nin d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00f6te gezegenler dedi\u011fimiz gezegenlere s\u0131\u00e7rad\u0131. Peki, teknoloji ve y\u00fcksek bir medeniyet \u00fcretecek ak\u0131ll\u0131 hayat G\u00fcne\u015f Sistemi’nde olmasa da, bakteriyel seviyede d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 bir hayat olamaz m\u0131? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bilmiyoruz. Bu yaz\u0131m\u0131zda G\u00fcne\u015f Sistemi’ndeki d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fam ta\u015f\u0131yabilecek be\u015f yere g\u00f6z ataca\u011f\u0131z.<\/p>\n
G\u00fcne\u015f Sistemi’nde d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fam i\u00e7in en uygun aday J\u00fcpiter’in d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck uydusundan biri, G\u00fcne\u015f Sistemi’nin de alt\u0131nc\u0131 b\u00fcy\u00fck uydusu olan Europa. Bu uydu D\u00fcnya’dan fazla su i\u00e7eren yeg\u00e2ne g\u00f6k cismi. G\u00fcne\u015f’ten \u00e7ok uzak oldu\u011fu i\u00e7in y\u00fczey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck ve buzlarla kapl\u0131. Europa’n\u0131n manyetik alan\u0131 \u00fcst\u00fcnde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, bu uydudaki buzun alt\u0131nda J\u00fcpiter’in g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7ekiminin yaratt\u0131\u011f\u0131 gel-gitlerin sonucunda 100 km’lik bir derinli\u011fi bulacak tuzlu s\u0131v\u0131 su okyanuslar\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu ortam ise Antarktika’da ya\u015fam i\u00e7eren buzul alt\u0131 g\u00f6llerle \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde benzerlik g\u00f6steriyor. Dolay\u0131s\u0131yla Europa’n\u0131n buzullar\u0131n\u0131n alt\u0131nda pekala ya\u015fam olabilir. Europa’ya benzer \u015fekilde \u00fcst\u00fc buzlarla kapl\u0131 ve bunlar\u0131n alt\u0131nda s\u0131v\u0131 su bulundurabilecek bir ba\u015fka g\u00f6k cismi de Sat\u00fcrn’\u00fcn alt\u0131nc\u0131 b\u00fcy\u00fck uydusu Enceladus. 2005’te Cassini uzay arac\u0131, Enceladus’ta su buhar\u0131 ve buz p\u00fcsk\u00fcren 101 gayzer ke\u015ffetti. Bu da uyduda ya\u015fam olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusuna y\u00fczeye ini\u015f yapmadan, bu gayzerleri uzay ara\u00e7lar\u0131 ile inceleyerek cevap vermemize olanak sa\u011flayabilir. Gayzerlerden \u00e7\u0131kan sularda azot ve karbon i\u00e7eren molek\u00fcller olmas\u0131, bu uyduda bakteriyel ya\u015fam olabilece\u011fi inanc\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n
G\u00fcne\u015f Sistemi’nde ya\u015fam aramak i\u00e7in en ilgin\u00e7 yerlerden biri de Sat\u00fcrn’\u00fcn en b\u00fcy\u00fck uydusu Titan. \u00c7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan ilgin\u00e7 bir uydu Titan. D\u00fcnya haricinde y\u00fczeyinde s\u0131v\u0131 halde g\u00f6ller i\u00e7eren G\u00fcne\u015f Sistemi’ndeki tek g\u00f6k cismi. Tabii D\u00fcnya’dan farkl\u0131 olarak bu g\u00f6ller s\u0131v\u0131 metan ve etandan olu\u015fuyor. Yine Titan, ciddi bir atmosfere sahip olan tek uydu. Metan ve azottan olu\u015fan bu atmosfer, D\u00fcnya’daki atmosferin 1.5 kat\u0131 bas\u0131nca sahip. Burada metan ya\u011fmurlar\u0131 ya\u011f\u0131yor ve D\u00fcnya’da su nas\u0131l \u00fc\u00e7 halde de bulunuyorsa, metan da burada \u00fc\u00e7 halde bulunabiliyor. Titan’da ya\u015fam\u0131n ortaya nas\u0131l \u00e7\u0131kabilece\u011fi ile ilgili \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 teori var. Baz\u0131lar\u0131 burada D\u00fcnya’da izine rastlanmayan metan bazl\u0131 bir hayat olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Di\u011fer bir iddia da D\u00fcnya’da Trinidad ve Tobagoda’ki asfalttan olu\u015fan bir g\u00f6l olan Pitch G\u00f6l\u00fc’nde, bu asfalt i\u00e7inde yer alan su damlac\u0131klar\u0131nda ke\u015ffedilen ya\u015fama benzer bir ya\u015fam\u0131n Titan’da olabilece\u011fi. Di\u011fer bir deyi\u015fle bu metan g\u00f6llerinin i\u00e7inde bakterilerin ya\u015fayabilece\u011fi su damlac\u0131klar\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenler var. Elbette bu, sadece bir teori; ama D\u00fcnya’da benzer ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 bu teorinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa i\u015faret ediyor. Titan’\u0131n zengin \u00e7evre ko\u015fullar\u0131, ya\u015fam\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu karma\u015f\u0131k molek\u00fclleri olu\u015fturmu\u015f olabilir. Mars, d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fam aray\u0131\u015f\u0131nda eskisi kadar pop\u00fcler de\u011fil. Ancak h\u00e2l\u00e2 orada ya\u015fam olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenler var. Mars’\u0131n kutuplar\u0131nda buz oldu\u011fu ve topra\u011f\u0131n\u0131n k\u00fctle olarak y\u00fczde 2’sinin su oldu\u011fu biliniyor. Mars’a indirilen Curiosity (Merak) isimli robot, Mars’ta hayat formlar\u0131 ke\u015ffedemedi, ancak b\u00f6lgede karma\u015f\u0131k organik bile\u015fenlere rastland\u0131. Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re bu durum, Mars’\u0131n ge\u00e7mi\u015fte \u00e7ok daha s\u0131cak oldu\u011fu ve y\u00fczeyinde s\u0131v\u0131 su, belki de okyanuslar\u0131n bulundu\u011fu d\u00f6nemde ya\u015fam formlar\u0131na sahip oldu\u011fu inanc\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Ven\u00fcs gezegeni, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fama uygun bir yer olarak hayal edilse de bug\u00fcn tam bir cehennem olarak de\u011ferlendiriliyor. Atmosferinin y\u00fczde 97’sinin karbondioksitten olu\u015fmas\u0131n\u0131n bir sonucu olarak, olu\u015fan sera etkisi sayesinde gezegendeki ortalama s\u0131cakl\u0131k 460 derece Celsius’u buluyor. Bu ise \u00e7inko, kalay, kur\u015fun gibi metalleri bile eritebilecek bir s\u0131cakl\u0131k. Burada hava bas\u0131nc\u0131 D\u00fcnya’dakinin tam 90 kat\u0131. Sovyetler bu gezegene birka\u00e7 kere uzay arac\u0131 indirdi, ancak bu uzay ara\u00e7lar\u0131 s\u00f6z konusu ekstrem ko\u015fullarda sadece birka\u00e7 saat \u00e7al\u0131\u015fabildiler. Ama astrobiyolog David Grinspoon’a g\u00f6re Ven\u00fcs atmosferinde, yerden 50 km yukar\u0131da bakterilerin \u00e7o\u011fal\u0131p geli\u015febilece\u011fi uygun ko\u015fullar var. Ona g\u00f6re bu b\u00f6lgede ya\u015fayan bakteriler, s\u00fclf\u00fcrdioksit ve karbonmonoksitle beslenebilir. D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fam var m\u0131? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bilmiyoruz. Ancak bilim kurgu yazar\u0131 Arthur Clarke’\u0131n dedi\u011fi gibi, iki ihtimal var: Ya bu evrende yaln\u0131z\u0131z ya da bizden ba\u015fkalar\u0131 da var. \u0130ki ihtimal de deh\u015fet verici.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fam olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusu, eski \u00e7a\u011flardan beri insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131 kurcalam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuyla 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda astronom Percival Lowell’in Mars’ta kanallar tespit etti\u011fi iddias\u0131, K\u0131z\u0131l Gezegen’de hayat oldu\u011funa dair i\u015faret olarak alg\u0131lanm\u0131\u015f, ciddi tat\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Ancak daha sonra Mars’a uydular\u0131m\u0131z\u0131n gitmesinden sonra bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn optik bir yan\u0131lsama oldu\u011fu, Mars’ta ak\u0131ll\u0131 ya\u015fam […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[506],"tags":[],"class_list":["post-48715","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-astronomi"],"acf":[],"yoast_head":"\n