{"id":47361,"date":"2018-08-24T21:50:41","date_gmt":"2018-08-24T19:50:41","guid":{"rendered":"https:\/\/osr.org\/?p=47361\/"},"modified":"2024-05-24T17:09:14","modified_gmt":"2024-05-24T15:09:14","slug":"takimyildizlar-bolum-2-gok-kurenin-gizemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osr.org\/tr\/blog\/astronomi\/takimyildizlar-bolum-2-gok-kurenin-gizemi\/","title":{"rendered":"Tak\u0131my\u0131ld\u0131zlar b\u00f6l\u00fcm 2- g\u00f6k k\u00fcrenin gizemi"},"content":{"rendered":"
G\u00f6zlem, gece boyunca g\u00f6kk\u00fcrenin, Kuzey Yar\u0131k\u00fcre’de, k\u00fc\u00e7\u00fck ay tak\u0131m y\u0131ld\u0131z\u0131 olarak bilinen ve en parlak y\u0131ld\u0131z\u0131na \u00e7ok yak\u0131n olan bir nokta \u00e7evresinde, saat hareketine ters y\u00f6nde blok halinde d\u00f6n\u00fcyormu\u015f izlenimi veriyor. S\u00f6z konusu nokta, g\u00f6k k\u00fcrenin iki kutbundan biridir, dolay\u0131s\u0131yla bunun yak\u0131n\u0131nda yer alan y\u0131ld\u0131za, Kutup Y\u0131ld\u0131z\u0131 ad\u0131 verilir. G\u00f6zlem, her gece ayn\u0131 saatlerde tekrarland\u0131\u011f\u0131nda, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k 24 saatte ba\u015flang\u0131\u00e7taki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc yeniden ald\u0131\u011f\u0131 saptanabilir. Tak\u0131my\u0131ld\u0131zlar k\u00fcmesinin toplam 24 saatlik hareketine g\u00fcnl\u00fck hareket denir.
\nGer\u00e7ekte D\u00fcnya, kutuplar\u0131ndan ge\u00e7en bir eksen \u00fcst\u00fcnde ve kendi \u00e7evresinde do\u011fudan bat\u0131ya 23 saat 56 dakikada d\u00f6ner.<\/p>\n
G\u00fcnl\u00fck hareket, y\u0131ld\u0131zl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc belli bir yerde yaln\u0131z saatten saate de\u011fi\u015ftirmez, ayn\u0131 zamanda geceden geceye de yava\u015f yava\u015f bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011frat\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnl\u00fck hareket zaman\u0131 takvim g\u00fcn\u00fc s\u00fcresinden yakla\u015f\u0131k 4 dakika daha k\u0131sad\u0131r: nitekim, bir mevsimin ba\u015flang\u0131c\u0131nda saat 21.00’de do\u011fudan do\u011fan bir y\u0131ld\u0131z, d\u00f6rt mevsim ilerledik\u00e7e, ayn\u0131 saatte g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde giderek daha y\u00fcksekte g\u00f6r\u00fcnecektir. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc hep ayn\u0131 saatte g\u00f6zlemlendi\u011finde, bu durumun aydan aya de\u011fi\u015fti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a fark edilebilir. Her mevsim yeni bir y\u0131ld\u0131z k\u00fcmesi getirir; bunlar, do\u011fu\u015f ve bat\u0131\u015flar\u0131 g\u00fcnd\u00fcze rastlamadan \u00f6nce, az \u00e7ok uzun bir periyot boyunca g\u00f6zlemlenebilir.<\/p>\n
Ekvator ise gece boyunca t\u00fcm tak\u0131my\u0131ld\u0131zlar\u0131n ge\u00e7i\u015finin g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi tek b\u00f6lgedir. Buradan uzakla\u015f\u0131l\u0131r uzakla\u015f\u0131lmaz, kimi y\u0131ld\u0131zlar hi\u00e7 g\u00f6r\u00fcnmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar hi\u00e7bir zaman ufkun \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmaz. Kutup b\u00f6lgelerine yakla\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a g\u00f6zlemlenebilecek g\u00f6k k\u00fcre par\u00e7as\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr; ancak, g\u00f6k k\u00fcrenin merkezinde, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n hi\u00e7 batmad\u0131klar\u0131 ve bu nedenle s\u00fcrekli g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri az \u00e7ok geni\u015f bir b\u00f6lge vard\u0131r: buna \u00ab kutup dairesi \u00bb denir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ufkun \u00fcst\u00fcnde yer alan g\u00f6k kutbunu \u00e7evrelemektedir. Kutuplarda da, ancak tek yar\u0131 k\u00fcre g\u00f6r\u00fclebilir; di\u011feri daima ufuk \u00e7izgisinin alt\u0131nda kal\u0131r. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde, \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilen yakla\u015f\u0131k 6.000 y\u0131ld\u0131z vard\u0131r; bunlar\u0131n 20 kadar\u0131 \u00e7ok parlakt\u0131r. Co\u011frafi koordinat sisteminin (enlem ve boylam) benzeri olan bu sistemde, referans d\u00fczlemi, D\u00fcnya ekvatorunun d\u00fczlemiyle \u00e7ak\u0131\u015fan g\u00f6k ekvatorudur.<\/p>\n
Baz\u0131 \u00fcnl\u00fc tak\u0131my\u0131ld\u0131zlar, \u00e7e\u015fitli nesnelere benzetilen parlak y\u0131ld\u0131z d\u00fczenlerine sahiptir. \u00d6rnek olarak, bir avc\u0131 fig\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran Avc\u0131 Tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131 (Orion) ve aslan fig\u00fcr\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran Aslan Tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131 (Leo) verilebilir.<\/p>\n
ANDROMEDA: Andromeda, modern 88 tak\u0131my\u0131ld\u0131zdan biridir. Ayr\u0131ca, Batlamyus’un 48 tak\u0131my\u0131ld\u0131zdan olu\u015fan listesinde de ge\u00e7er. \u0130smini Prenses Andromeda’dan al\u0131r. Kanatl\u0131at (Pegasus) tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n yan\u0131nda bir kuzey yar\u0131 k\u00fcre tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131d\u0131r. Andromeda G\u00f6kadas\u0131’n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor olmas\u0131 en dikkat \u00e7ekici \u00f6zelli\u011fidir. Kimi zaman Zincirli Prenses olarak da an\u0131l\u0131r.
\nOrion: G\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde hem g\u00fcney hem de kuzey yar\u0131k\u00fcresinde bulunan ve bu sayede t\u00fcm d\u00fcnyadan g\u00f6r\u00fclebilen, \u00e7ok parlak y\u0131ld\u0131zlardan olu\u015fur ve kolayl\u0131kla her yerden g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Avc\u0131n\u0131n belirgin \u015fekli d\u00f6rt belirgin y\u0131ld\u0131zdan olu\u015fan boyu eninin iki kat\u0131 kadar olan bir dikd\u00f6rtgen ve bu dikd\u00f6rtgenin merkezinde \u00e7apraz durmakta olan \u00fc\u00e7 ayr\u0131 y\u0131ld\u0131zd\u0131r. Betelgeuse avc\u0131n\u0131n sa\u011f omzuna, Bellatrix sol omzuna, Rigel sol aya\u011f\u0131na ve Saif de sa\u011f aya\u011f\u0131na denk gelir. Ortadaki \u00fc\u00e7 \u00e7apraz y\u0131ld\u0131z (alttan \u00fcste s\u0131rayla Alnitak,Alnilam ve Mintaka) avc\u0131n\u0131n kemerini (Orion ku\u015fa\u011f\u0131 olarak da bilinir) olu\u015fturur. Ku\u015fa\u011f\u0131n alt\u0131nda bulunan M 42 bulutsusu (nebulas\u0131) avc\u0131n\u0131n k\u0131l\u0131c\u0131d\u0131r. Heka ad\u0131ndaki avc\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 simgeleyen k\u0131s\u0131m asl\u0131nda \u00fc\u00e7 daha s\u00f6n\u00fck y\u0131ld\u0131zdan meydana gelir. Betelgeuse’un \u00fcst\u00fcndeki y\u0131ld\u0131zlar avc\u0131n\u0131n sa\u011f kolunu Bellattrix’den \u00f6tede olan y\u0131ld\u0131zlarda avc\u0131n\u0131n kalkan\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Avc\u0131 k\u0131\u015f aylar\u0131 boyunca \u00fclkemizden ‘den rahatl\u0131kla g\u00f6zlemlenebilir. Avc\u0131y\u0131 g\u00f6zlemlemek isteyenler g\u00fcney ufkuna bakmal\u0131d\u0131r.
\nAquila (Kartal): Aquila yani kartal, modern 88 tak\u0131m y\u0131ld\u0131zdan biridir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcm olarak Samanyolu \u00fczerinde yer al\u0131r. En parlak y\u0131ld\u0131z\u0131 Altair’dir ve bu y\u0131ld\u0131z yaz \u00fc\u00e7geni olu\u015fturan \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131zdan birdir. Yaz \u00fc\u00e7genin di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131 Vega Lir (\u00c7alg\u0131) Tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131nda, Deneb ise Cygnus (Ku\u011fu) Tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131nda bulunur.
\nLyra : Lyra (Lir) bir\u00e7ok tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131na nazaran g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck bir alan kaplar. Lir Tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131n en parlak y\u0131ld\u0131z\u0131 Vega’d\u0131r. Bu Y\u0131ld\u0131z\u0131n kadir de\u011feri + 0,03 d\u00fcr ve di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131n parlakl\u0131klar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmada referans olarak al\u0131nabilir. Vega yaz \u00fc\u00e7genin \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131z\u0131ndan biridir.<\/p>\n
Cygnus (Ku\u011fu): Ku\u011fu modern 88 tak\u0131my\u0131ld\u0131zdan biridir. Bir\u00e7ok parlak y\u0131ld\u0131z i\u00e7erir. Bu y\u0131ld\u0131zlardan en \u00f6nemlisi ve en parlak olan\u0131 Deneb’dir ve yaz \u00fc\u00e7geninin \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131z\u0131ndan biridir. Ku\u011fu tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm bak\u0131m\u0131ndan Samanyolu \u00fczerinde g\u00fcneye do\u011fru u\u00e7an bir ku\u015fu and\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Ursa Major (B\u00fcy\u00fck Ay\u0131): Kuzey yar\u0131 k\u00fcrenin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde y\u0131l boyunca g\u00f6r\u00fclebilir. Olduk\u00e7a parlak y\u0131ld\u0131zlardan olu\u015fmu\u015ftur. Belirgin kep\u00e7e bi\u00e7imi sayesinde di\u011fer tak\u0131my\u0131ld\u0131zlardan ay\u0131rmas\u0131 olduk\u00e7a kolayd\u0131r. Kep\u00e7enin sap\u0131ndaki \u00fc\u00e7 parlak y\u0131ld\u0131zdan ortadaki; \u00fcnl\u00fc bir \u00e7ift y\u0131ld\u0131z olan Mizar’d\u0131r ve ona yak\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde daha s\u00f6n\u00fck olan ba\u015fka bir \u00e7ift y\u0131ld\u0131z; Alcor yer al\u0131r. Ursa Major’\u00fcn en parlak y\u0131ld\u0131zlar\u0131 Dubhe ve Merak’t\u0131r. Bu iki y\u0131ld\u0131z cezvenin ucunda, sap k\u0131sm\u0131na en uzak g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde bulunurlar. Bu y\u0131ld\u0131zlar\u0131n aralar\u0131ndaki mesafeyi referans alarak Merak-Dubhe y\u00f6n\u00fcnde 5 birim gitti\u011fimizde Kutup Y\u0131ld\u0131z\u0131’na (Polaris) ula\u015f\u0131r\u0131z. Kutup Y\u0131ld\u0131z\u0131 ise Ursa Minor (K\u00fc\u00e7\u00fck Ay\u0131) Tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131nda yer al\u0131r. Ayr\u0131ca kep\u00e7enin sap k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131z\u0131n \u00e7izdi\u011fi kavisi takip ederek Bootes (\u00c7oban) tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n en parlak y\u0131ld\u0131z\u0131 olan Arcturus’a ula\u015fabiliriz. Bu \u00f6zellikleri ile Ursa Major: G\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde di\u011fer tak\u0131my\u0131ld\u0131zlar\u0131 bulurken olduk\u00e7a kolayl\u0131k sa\u011flar.
\nScorpius (Akrep): Bu tak\u0131my\u0131ld\u0131z Scorpio olarak da bilinir. Bat\u0131da Libra (Terazi), do\u011fuda ise Sagittairus (Yay) tak\u0131my\u0131ld\u0131zlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131r. Bir\u00e7ok parlak y\u0131ld\u0131z bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlisi ve en parla\u011f\u0131 Antares, akrebin kalbi olarak bilinir. Antares \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131na gelmi\u015f bir k\u0131z\u0131l devdir. Astronomik olarak yak\u0131n bir gelecekte bir s\u00fcper novayla ya\u015fam\u0131n\u0131 noktalayacakt\u0131r.<\/p>\n
Sagittarius (Yay): Sembol olarak okunu Scorpius (Akrep) Tak\u0131my\u0131ld\u0131z\u0131na do\u011frultmu\u015f bir yay olarak tasvir edilmi\u015ftir. Ophiuchus (Y\u0131lanc\u0131) ve Capricornus (O\u011flak) Tak\u0131my\u0131ld\u0131zlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131r.
\nEnlargyan (\u0130nci): Bu tak\u0131my\u0131ld\u0131z pearl olarak da bilinmektedir. Nasa taraf\u0131ndan hen\u00fcz (2009) y\u0131l\u0131nda ke\u015ffedilmi\u015f olup d\u00fcnya \u00fczerinde her iki yar\u0131mk\u00fcreden de g\u00f6r\u00fcnebilir. \u015eekli kal\u0131n ve uzun bir \u00e7ubu\u011fu an\u0131msat\u0131r. \u00c7ubu\u011fun u\u00e7 k\u0131sm\u0131nda ise hafif kal\u0131nla\u015fmalar g\u00f6zlemlenir. Bu ucun tam ortas\u0131nda bulunan bright pearl y\u0131ld\u0131z\u0131ndan dolay\u0131 tak\u0131my\u0131ld\u0131z bu ismi alm\u0131\u015ft\u0131r. Nasa taraf\u0131ndan modern 89. tak\u0131my\u0131ld\u0131z olarak g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
G\u00f6zlemler ve d\u00fcnya G\u00f6zlem, gece boyunca g\u00f6kk\u00fcrenin, Kuzey Yar\u0131k\u00fcre’de, k\u00fc\u00e7\u00fck ay tak\u0131m y\u0131ld\u0131z\u0131 olarak bilinen ve en parlak y\u0131ld\u0131z\u0131na \u00e7ok yak\u0131n olan bir nokta \u00e7evresinde, saat hareketine ters y\u00f6nde blok halinde d\u00f6n\u00fcyormu\u015f izlenimi veriyor. S\u00f6z konusu nokta, g\u00f6k k\u00fcrenin iki kutbundan biridir, dolay\u0131s\u0131yla bunun yak\u0131n\u0131nda yer alan y\u0131ld\u0131za, Kutup Y\u0131ld\u0131z\u0131 ad\u0131 verilir. G\u00f6zlem, her gece […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[506],"tags":[],"class_list":["post-47361","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-astronomi"],"acf":[],"yoast_head":"\n