{"id":227050,"date":"2023-02-14T11:57:38","date_gmt":"2023-02-14T09:57:38","guid":{"rendered":"https:\/\/osr.org\/?p=227050"},"modified":"2023-02-14T11:57:38","modified_gmt":"2023-02-14T09:57:38","slug":"depremler-ve-yildizlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osr.org\/tr\/blog\/astronomi\/depremler-ve-yildizlar\/","title":{"rendered":"Depremler ve y\u0131ld\u0131zlar"},"content":{"rendered":"
<\/p>\n
Peki depremlerin g\u00f6k olaylar\u0131 ile ili\u015fkisi var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n G\u00f6k olaylar\u0131 ile depremlerin ili\u015fkisi<\/strong>ni, k\u00fctle \u00e7ekim kuvvetini a\u00e7\u0131klayarak ba\u015flayal\u0131m.\u00a0K\u00fctle \u00c7ekim Kuvveti<\/strong>, evrende k\u00fctlesi olan her cismin di\u011fer cisimleri kendi merkezine do\u011fru \u00e7ekmesi sonucu olu\u015fan \u00e7ekim kuvvetine verilen isimdir. K\u00fctle \u00e7ekim kuvveti sistemdeki\u00a0t\u00fcm gezegenleri\u00a0G\u00fcne\u015f<\/strong>\u00a0etraf\u0131nda,\u00a0tek do\u011fal uydumuz Ay<\/strong>\u2019\u0131\u00a0D\u00fcnya<\/strong>\u2019n\u0131n etraf\u0131nda bizi de D\u00fcnya\u2019n\u0131n y\u00fczeyinde tutar.<\/p>\n Ayr\u0131ca Ay, k\u00fctle \u00e7ekim kuvveti nedeniyle gezegenimizin kendi ekseni \u00fczerindeki hareketini etkileyerek iklimlerin olu\u015fmas\u0131nda rol oynar ve okyanuslarda\u00a0gel-git olaylar\u0131<\/strong>n\u0131n ya\u015fanmas\u0131na neden olur.<\/p>\n D\u00fcnya G\u00fcne\u015f\u2019in \u00e7evresinde, Ay da D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00e7evresinde dolan\u0131rken y\u00f6r\u00fcngede birbirlerine olan uzakl\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir, bu da D\u00fcnya \u00fczerindeki k\u00fctle \u00e7ekim kuvvetinin de\u011fi\u015fmesine neden olur. Bunun sebebi isek\u00fctle \u00e7ekim kuvvetinin uzakl\u0131kla ters orant\u0131l\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle iki g\u00f6k cismi aras\u0131ndaki uzakl\u0131k artt\u0131k\u00e7a k\u00fctle \u00e7ekim kuvveti azal\u0131r, uzakl\u0131k azald\u0131k\u00e7a artar ama bu de\u011fi\u015fiklik D\u00fcnya \u00fczerinde bizim hissedebilece\u011fimiz kadar anlaml\u0131 bir fark yaratmaz.<\/p>\n Ayr\u0131ca, Ay, D\u00fcnya ve G\u00fcne\u015f birbirlerine g\u00f6re belirli bir konumda olduklar\u0131 zaman g\u00fcne\u015f ya da\u00a0ay tutulmas\u0131<\/strong>\u00a0ger\u00e7ekle\u015fir. Bildi\u011finiz gibi\u00a0g\u00fcne\u015f tutulmas\u0131<\/strong>\u00a0olmas\u0131 i\u00e7in Ay, D\u00fcnya ile G\u00fcne\u015f aras\u0131na girer ve G\u00fcne\u015f\u2019in D\u00fcnya\u2019daki belirli bir b\u00f6lgeden belirli bir s\u00fcre g\u00f6r\u00fclmesini engeller. Ay tutulmas\u0131nda da D\u00fcnya, Ay ile G\u00fcne\u015f aras\u0131ndad\u0131r ve D\u00fcnya\u2019n\u0131n g\u00f6lgesi Ay\u2019\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015fer. Tutulmalarda oldu\u011fu gibi G\u00fcne\u015f, Ay, hatta di\u011fer gezegenlerin konumlar\u0131 D\u00fcnya\u2019ya g\u00f6re de\u011fi\u015ftik\u00e7e hepsinin D\u00fcnya \u00fczerindeki toplam (bile\u015fke) k\u00fctle \u00e7ekim kuvveti etkisi de de\u011fi\u015fir. Bu toplam k\u00fctle \u00e7ekim kuvveti etkisindeki de\u011fi\u015fiklik sadece tutulmalar s\u0131ras\u0131nda de\u011fil, her an ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n Bilim insanlar\u0131 y\u0131llarca D\u00fcnya \u00fczerinde de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6steren bu k\u00fctle \u00e7ekim kuvvetini ve tutulma y\u00f6r\u00fcngesinde meydana gelen\u00a0depremler ile tutulmalar aras\u0131ndaki ba\u011f<\/strong>\u0131 inceleyen \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015f, bunun sonucunda kuvvetin k\u0131r\u0131lma e\u015fi\u011fine gelmi\u015f baz\u0131 faylara s\u0131n\u0131rl\u0131 bir etkisinin olabilece\u011fini de belirterek genel olarak anlaml\u0131 bir ili\u015fkinin olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlemi\u015ftir.<\/p>\n Peki, D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131ndaki gezegenlerde deprem olur mu?<\/strong><\/em><\/p>\n Bir gezegende deprem olabilmesi i\u00e7in o gezegenin i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131n D\u00fcnya\u2019n\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131na benzer aktif bir yap\u0131da olmas\u0131, bir ba\u015fka deyi\u015fle gezegende ak\u0131\u015fkan bir manto \u00fczerinde levha hareketlerinin olmas\u0131 gerekir. Bu da, gezegenin kabu\u011funda zaman zaman k\u0131r\u0131lmalara varan bir stres olu\u015fturur. K\u0131r\u0131lma meydana geldi\u011fi zaman da depremler veya sars\u0131nt\u0131lar olur.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin,\u00a0ABD Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Ajans\u0131n\u0131n (NASA)<\/strong>\u00a0Mars’a indirdi\u011fi\u00a0sismik inceleme arac\u0131\u00a0InSight<\/strong>‘tan\u00a0elde edilen veriler\u00a0Mars<\/strong>‘ta 3 ve 4 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde depremlerin oldu\u011funu kan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n Y\u0131ld\u0131zlar ve depremler<\/span><\/p>\n Bilim insanlar\u0131 Mars’taki bu depremlere neyin neden oldu\u011fu konusunda tam olarak emin olmasalarda bu durumun Mars\u2019\u0131n i\u00e7 yaps\u0131nda D\u00fcnya\u2019n\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131na benzer aktif bir mantonun oldu\u011funun kan\u0131t\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler.<\/p>\n \u00d6zetle, D\u00fcnya\u2019n\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131na benzer di\u011fer t\u00fcm gezegenlerde deprem olabilir.<\/em><\/p>\n Youtube kanal\u0131m\u0131zda sizlerle uzay ve uzay bilimleri hakk\u0131nda bir\u00e7ok farkl\u0131 bilgileri payla\u015ft\u0131k ve payla\u015fmaya devam ediyoruz.\u00a0Daha \u00f6nce haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z muhte\u015fem i\u00e7eriklere sahip\u00a0e\u011fitim videolar\u0131m\u0131z\u0131 kanal\u0131m\u0131zdan\u00a0izleyebilirsiniz.<\/p>\n Bir sonraki videomuzda sizleri uzay\u0131n derinliklerinden bamba\u015fka konularla kar\u015f\u0131lamak dile\u011fiyle, ho\u015f\u00e7akal\u0131n!<\/p>\n <\/p>\n